Trong bối cảnh sản xuất công nghiệp và lưu trữ hóa chất ngày càng phát triển, việc tuân thủ các quy định an toàn về kho chứa và nhà xưởng hóa chất là yếu tố sống còn để bảo đảm an toàn con người, tài sản và môi trường. Từ ngày 15/4/2025, các nhà xưởng sản xuất và kho chứa hóa chất nguy hiểm phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu của quy định mới theo Thông tư số 19/2024/TT-BCT sửa đổi 1:2024 QCVN 05A:2020/BCT ban hành bởi Bộ Công Thương. Những thay đổi này có hiệu lực và bắt buộc đối với các cơ sở được đưa vào hoạt động trước và sau thời điểm này.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp các quy định mới nhất về an toàn kho xưởng hóa chất để doanh nghiệp, nhà quản lý, kỹ thuật và bộ phận an toàn hiểu rõ, chủ động áp dụng, tránh vi phạm pháp luật và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động sản xuất, bảo quản hóa chất.
1. Tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định an toàn hóa chất
Hóa chất nguy hiểm là những chất có đặc tính dễ cháy nổ, độc hại, ăn mòn hoặc phản ứng mạnh khi tiếp xúc với môi trường và các chất khác. Do đó, việc đảm bảo an toàn hóa chất không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường xung quanh. Việc không tuân thủ đúng các quy định an toàn có thể dẫn đến:
- Cháy nổ, tai nạn hóa chất gây thương tích, tử vong.
- Ô nhiễm môi trường, hóa chất tràn lan ngoài khu vực quy định.
- Phạt hành chính, tạm ngừng hoạt động, đình chỉ cơ sở không đáp ứng yêu cầu pháp luật.
Chính vì vậy, các quy định trong QCVN 05A:2020/BCT/Sửa đổi 2024 là yếu tố bắt buộc phải thực hiện khi thiết kế, xây dựng, cải tạo, lưu trữ và vận hành nhà xưởng chứa hóa chất nguy hiểm.
2. Các quy định chính trong Thông tư số 19/2024/TT-BCT
2.1. Phạm vi áp dụng và thời hạn bắt buộc
Theo Thông tư số 19/2024/TT-BCT:
- Các nhà xưởng sản xuất và kho chứa hóa chất nguy hiểm phải thực hiện các yêu cầu kỹ thuật an toàn mới từ ngày 15/4/2025.
- Những cơ sở đã hoạt động trước ngày này phải hoàn thiện và đáp ứng quy định mới trước ngày 15/4/2026.
Điều này tạo lộ trình cụ thể để doanh nghiệp chủ động rà soát, nâng cấp cơ sở, trang thiết bị và quy trình vận hành.
2.2. Yêu cầu về thiết kế, xây dựng và cải tạo
Các nhà xưởng và kho chứa hóa chất, khi thiết kế mới hoặc cải tạo, bắt buộc tuân thủ:
- TCVN 4604:2012 về thiết kế nhà và công trình chứa hóa chất.
- TCVN 3890:2023 về phòng cháy chữa cháy và thiết bị liên quan.
- Các quy định pháp luật khác phù hợp với tính chất, quy mô và công nghệ sản xuất – lưu trữ hóa chất.
Điều này giúp đảm bảo cấu trúc, hệ thống kỹ thuật và phòng cháy chữa cháy phải được tính toán kỹ lưỡng trước khi đưa vào sử dụng.
2.3. Hệ thống cửa và lối thoát hiểm
Quy định về cửa và lối thoát hiểm cho nhà xưởng, kho chứa hóa chất nguy hiểm như sau:
- Nhà xưởng, kho có chiều dài hoặc chiều rộng ≥ 3m phải có tối thiểu hai cửa: một cửa ra vào và một cửa thoát hiểm riêng biệt, không cùng phía với cửa ra vào, có thể mở từ bên trong và phải có biển báo đầy đủ.
- Với diện tích nhỏ hơn 3m, kho chứa không bắt buộc phải có cửa thoát hiểm.
Yêu cầu này đảm bảo an toàn cho người lao động và hoạt động sơ tán trong tình huống khẩn cấp.
2.4. Thiết bị cứu hộ – sơ cứu khẩn cấp
Nhà xưởng, kho chứa hóa chất nguy hiểm bắt buộc phải trang bị:
- Thiết bị rửa mắt di động hoặc thiết bị rửa mắt và tắm khẩn cấp.
- Với hóa chất ăn mòn, thiết bị rửa mắt và tắm khẩn cấp phải nằm trong phạm vi không quá 17m từ khu vực chứa hóa chất.
Việc này nhằm giảm thiểu thương tích khi hóa chất tiếp xúc trực tiếp với cơ thể.
2.5. Sắp xếp và lưu trữ hóa chất trong kho
Quy định mới chi tiết các tiêu chuẩn xếp đặt hàng hóa hóa chất như sau:
- Hóa chất đóng bao phải được xếp trên bục hoặc kệ, cách tường tối thiểu 0,5m; hóa chất phản ứng với nước phải cách mặt đất tối thiểu 0,3m.
- Hóa chất phải cách trần kho tối thiểu 1,5m để bảo đảm an toàn khi xảy ra nhiệt độ cao hoặc sự cố cháy nổ.
- Đường đi trong kho phải rộng tối thiểu 0,75m; nếu sử dụng xe nâng thì tối thiểu 2m.
- Việc xếp chồng phải đảm bảo khả năng chịu tải cho phép và hạn chế số tầng theo quy định để tránh đổ sụp gây tai nạn.
2.6. Hệ thống thu gom và xử lý sự cố hóa chất
Các kho chứa phải có:
- Hệ thống thu gom để ngăn ngừa hóa chất tràn ra môi trường và ngăn tiếp xúc giữa các hóa chất không tương thích trong trường hợp xảy ra sự cố tràn, rò rỉ.
- Với hóa chất ăn mòn dạng lỏng, hệ thống thu gom phải có dung tích ít nhất bằng 110% dung tích phương tiện chứa lớn nhất.
Điều này giúp phòng tránh ô nhiễm môi trường và tai nạn hóa chất nghiêm trọng.
2.7. Quy định về an toàn khác
Ngoài các yêu cầu trên, kho chứa hóa chất còn phải:
- Không lưu trữ hóa chất dễ cháy nổ cùng oxy hoặc chất sinh ra O2 trong cùng khu vực.
- Đảm bảo người tham gia xử lý sự cố sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE) an toàn.
- Tuân thủ các quy định khi vận chuyển hóa chất nguy hiểm theo Nghị định 34/2024/NĐ-CP và các văn bản pháp luật hiện hành.
Kết luận
Việc cập nhật và tuân thủ các quy định về kho xưởng hóa chất nguy hiểm theo Thông tư 19/2024/TT-BCT là bắt buộc đối với tất cả doanh nghiệp liên quan đến lưu trữ, sản xuất hoặc kinh doanh hóa chất. Không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu pháp lý, các quy định này còn góp phần bảo đảm an toàn cho người lao động, giảm thiểu rủi ro tai nạn và bảo vệ môi trường. Mỗi doanh nghiệp nên chủ động rà soát hệ thống, quy trình và trang thiết bị hiện có, phối hợp với đơn vị tư vấn an toàn để thực hiện các điều chỉnh phù hợp trước thời hạn bắt buộc
